Rabu, 24 Februari 2021

PERANGANE SESORAH

Sesorah (pidato) yaiku micara/matur/nglairake gagasan sarana lisan ing sangarepe wong akeh kanthi ancas tinamtu. Artinya : Pidato adalah bebicara secara lisan di depan orang banyak untuk maksud tertentu.

Struktur Perangane Sesorah

A.         Pambuka

1.  Salam Pambuka

Isine ngucapake salam marang para rawuh/tamu, minangka tandha sapa aruh lan pakurmatan. Kawiwitan tembung nuwun utawa salam liyane.

2.  Atur Pamuji

Isine muji syukur lan panuwun marang Gusti kang Maha Agung supaya adicara kang ditindakake bisa lancar, ora ana alangan saka wiwitan nganti rampung.

3.      Atur Pakurmatan/Sesebutan

Isine bab marang sapa sesorah kawedharake, umume pakurmatan marang para ingkang rawuh, biasane wiwit saka sing paling dhuwur kalungguhane.

Kamis, 04 Februari 2021

SERAT WULANGREH PUPUH DURMA

Salah satunggaling tembang ing serat wulangreh yaiku tembang macapat durma. Tembang durma nduweni watek galak, nantang, nesu, muntab. Durma iku saka tembung “darma” sing tegese weweh. Wong yen wis rumangsa kecukupan uripe banjur tuwuh rasa welas asih marang kadang mitra liyane kang lagi nandhang kacintrakan, mula banjur tuwuh rasa kepengin darma/weweh marang sapadha-padha. Kabeh mau disengkuyung uga saka piwulange agama lan watak sosiale manungsa.

Kados dene tembang macapat liyane, durma ugi nduweni paugeran guru gatra, guru wilangan lan guru lagu yaiku :

Guru Gatra : 7

Guru wilangan : 12, 7, 6, 7, 8, 5, 7

Guru lagu : a, i, a, a, i, a, i.

Tembang macapat durma ana ing Serat Wulangreh ana 12 pada, tuladhane pada 1 lan pada 2 kaya ing ngisor iki :

Pada 1

Dipunsami ambanting sariranira,

cegah dhahar lan guling,

darapon sudaa,

nepsu kang ngambra-ambra,

rerema ing tyasireki,

dadi sabarang,

karsanira lestari

Sabtu, 30 Januari 2021

GEGURITAN GARA-GARA CORONA


Gara-gara corona

Sekolahe diliburna

Gara-gara corona

Sekolahe pindah nang omah


Ora krasa wis setahun suwene
Ora ngerti tekan kapan kaya mangkene

Aku wis bosen nang omah wae
Aku wis kangen bapak ibu guru sakabehane

Ayo padha disiplin 3M
Nganggo masker aja nganthi klalen


(Geguritan menika puisi berbahasa Jawa. Silahkan boleh dicopy ini geguritan karya sendiri, asal mencantumkan sumber dan nama pengarangnya)


Jumat, 29 Januari 2021

TEGESE SERAT WULANGREH PUPUH KINANTHI

 

01

Padha gulangen ing kalbu, ing sasmita amrih lantip, aja pijer mangan nendra, kaprawiran den kaesthi pesunen sariranira, sudanen dhahar lan guling.

Kalian biasakanlah megasah kalbu, agar (pikiranmu) tajam menangkap isyarat, jangan hanaya selalu makan dan tidur, jangkaulah sikap kepahlawanan, latihlah dirimu dengan mengurangi makan dan minum.

02

Dadiya lakunireku, cegah dhahar lawan guling, lawan aja sukan-sukan, anganggoa sawatawis, ala watake wong suka, nyuda prayitnaning batin.

Jadikan sebagai lelakon, kurangi makan dan tidur, jangan gemar berpesta pora, gunakan seperlunya (karena) tabiat orang yang gemar berpesta pora adalah berkurangnya kepekaan batin.

03

Yen wus tinitah wong agung, ywa sira gumunggung dhiri, aja raket lan wong ala, kang ala lakunireku, nora wurung ngajak-ajak, satemah anenulari.

Jika kau sudah ditakdirkan menjadi pembesar, janganlah menyombongkan diri, jangan kau dekati orang yang memiliki tabiat buruk dan bertingkah laku tidak baik, sebab suka atau tidak suka (hal itu) akan menular padamu.

04

Nadyan asor wijilipun, yen kelakuane becik, utawa sugih carita, carita kang dadi misil, iku pantes raketana, darapon mundhak ing budi.

Sekalipun berasal dari keturunan kelas bawah, namun memiliki kelakuan yang baik atau memiliki banyak cerita yang berisi (berguna), dia patut kau gauli, (hal itu) akan menambah kebijaksanaanmu.

05

Yen wong anom pan wus tamtu, manut marang kang ngadhepi, yen kang ngadhep akeh bangsat, nora wurung bisa juti, yen kang ngadhep keh durjana, nora wurung bisa maling. Jika masih muda, biasanya mengikuti lingkungan, jika di lingkungan itu banyak penjahat, maka jahatnla ia. Jika di lingkungannya banyak pencuri, maka ia pun pandai mencuri.

Jumat, 15 Januari 2021

CERITA WAYANG JATAYU

Crita wayang iku asale saka India. Babone crita yang kui ana loro, yaiku buku Ramayana lan Mahabharata. Buku Ramayana nyritakake lelakone Prabu Rama lan Shinta. Buku Mahabharata nyritakake lelakone keturunan Bharata, yaiku perange antara pandhawa lan kurawa (Pandawa 5). Saka tanah India crita wayang mau digawa dening para pedagang sing menyang tanah Jawa. Sawise tekan tanah Jawa, crita mau banjur dikarang maneh dadi lakon kang maneka warna. Salah sawijining crita wayang Ramayane nduwe lakon Jatayu. Jatayu kui rajane peksi, dheweke mitra cakete Prabu Dasarata (ramane Dewi Sinta).

Dicritakake ana ing siji dina, Jatayu weruh Dewi Sinta dicidra dening Rahwana, dheweke enggal mitulungi. Jatayu mabur ing nggegana ngrebut Sinta saka tangane Rahwana, dedreg undreg-undregan, silih ungkih rebutan Sinta ing nggegana. Emane, Jatayu kalindhih, ditatoni lan diajar dening Rahwana, nganthi swiwi kiwane sengkleh lan tugel. Rahwana bablas mlayu gegana angglandhang Dewi Sinta kang tyerus sesambat tangis.

Tumekane negara Alengka, Sintha dipameri kaendhahane Kraton Alengka Diraja kang sarwa kemelap, warna-warni rerenggan saka mas, inten lan berlian. Ananging dewi Sinta ora gumun lan ora kengguh, Rahwana bola-bali ngerih-rih sarta nglipur Sinta supaya gelem digarwa, nanging Sinta ora bisa nglalekake prasetyane marang Rama. Rahwana kuciwa banjung ngutus Trijata supaya ngereh-reh atine Sinta.