Jumat, 19 Maret 2021

Legenda ”Rara Jonggrang” ( Candi Sewu )

Candi Sewu yang berada di sebelah utara Candi Prambanan

Kacarita prabu Damarmaya dalah ingkang garwa Dewi Candrawati,ratu wicaksana berbudi bawaleksana. Para kawulane tansah sumuyud, sumanggem lan samadya samubarang karya.

Nuju ing dina pasewakan pepak nayakaning praja, ketekan tamu tanpa kanyana.

Kaget sang prabu mulat tamune, ing batin ngunandika : sapa baya tamu iki. Nitik sandhang penganggone dudu kawula lumprah, nanging nudhuhke wewatekane kang kasar ngongasake kasudibyane.

“ He, Kisanak, sapa baya aranmu, saka ngendi, lan ngemu karep apa dene teka ing paseban,” mangkono ngendikane Sang Prabu bareng wis satata lungguh.

“Jenengku Prabu Gupala saka negara Wanasegara. Tekaku ing Pengging kene ngemu karep nedya ngudan-udan sore marang Dyah Ayu Dewi Candrawati.”

Dheg! Dhadhane Prabu Damarmaya rasane kaya kebledhosan bom sewu, nganti sawetara ora kewetu ngendikane.

“Piye Sang Prabu? Candrawati dadi garwaku. Dadi prameswari ing Wanasegara, sugih bandha-bandhu dhasar sekti ora tedhas pluru, “sambunge Prabu Gupala ora sabar karo lakak-lakak.

“Hem...Prabu Gupala, ngertia yen Dewi Candrawati iku garwaku, malah saiki wis nggarbini.”

“Ah! Kapan olehe dadi nganten aku ora nekseni lan ora ngesahake. Mula senajan wis meteng, aku tetep gelem nampa wong ayu kuwi. Dene yen ora entuk, arep dakgawe karang abang. Pengging dakbyuki bathang sayuta.”

Sang Prabu Damarmaya entek kesabarane menyat ngendika semu duka.

“We, lha dudu karepe dhewe iki. Prabu Gupala pranyata murang tata. Bebasan sadumuk bathuk senyari bumi takbelani tekaning pati. Prabu Gupala aja ngatonake lanang dhewe. Entenana blabar kawat, yen pancen nantang pati.”

Rabu, 10 Maret 2021

LEGENDA GUNUNG TIDAR

 

Gunung Tidar yang berlokasi di tengah-tengah Kota Magelang (Sumber Kumparan)

Kutha Magelang, Jawa Tengah kondhang dadi kutha tentara amarga ana Akademi Militer ing kutha iku. Kutha iku duwe gunung sing ora pati gedhe, jenenge gunung Tidar. Gunung Tidar dipercaya dadi pakune pulo Jawa. Piye asal usule wong padha ngarani gunung iku gunung Tidar?

Biyen ing tanah Jawa isih ngadeg kraton Mataram ing wilayah Ngayogyakarta. Raja kang sepisan aran Kanjeng Panembahan Senopati ing Alaga kang ing wektu timur asmane Danang Sutowijaya. Ora suwe sawise kraton Mataram ngadeg, ing wilayah lor kulon wewengkon Mataram iku ana daredah utawa ontran-ontran.

Ontran-ontran kang dumadi ing wilayah iku ora liya perangane prajurit lan punggawa Mataram mungsuh rerusuh sing dipimpin Pendhekar Alap Alap. Pendhekar siji iki pancen sekti pilih tandhing mula akeh prajurit lan senopati agul-agule praja kaprejaya nganti tumeka pati gugur ing paprangan.

Kanjeng Panembahan Senopati terus nimbali para pinisepuh, para senopati, lan para sujana kang ngerti carane nyirnakake rerusuh iku mau.

Rabu, 24 Februari 2021

PERANGANE SESORAH

Sesorah (pidato) yaiku micara/matur/nglairake gagasan sarana lisan ing sangarepe wong akeh kanthi ancas tinamtu. Artinya : Pidato adalah bebicara secara lisan di depan orang banyak untuk maksud tertentu.

Struktur Perangane Sesorah

A.         Pambuka

1.  Salam Pambuka

Isine ngucapake salam marang para rawuh/tamu, minangka tandha sapa aruh lan pakurmatan. Kawiwitan tembung nuwun utawa salam liyane.

2.  Atur Pamuji

Isine muji syukur lan panuwun marang Gusti kang Maha Agung supaya adicara kang ditindakake bisa lancar, ora ana alangan saka wiwitan nganti rampung.

3.      Atur Pakurmatan/Sesebutan

Isine bab marang sapa sesorah kawedharake, umume pakurmatan marang para ingkang rawuh, biasane wiwit saka sing paling dhuwur kalungguhane.

Kamis, 04 Februari 2021

SERAT WULANGREH PUPUH DURMA

Salah satunggaling tembang ing serat wulangreh yaiku tembang macapat durma. Tembang durma nduweni watek galak, nantang, nesu, muntab. Durma iku saka tembung “darma” sing tegese weweh. Wong yen wis rumangsa kecukupan uripe banjur tuwuh rasa welas asih marang kadang mitra liyane kang lagi nandhang kacintrakan, mula banjur tuwuh rasa kepengin darma/weweh marang sapadha-padha. Kabeh mau disengkuyung uga saka piwulange agama lan watak sosiale manungsa.

Kados dene tembang macapat liyane, durma ugi nduweni paugeran guru gatra, guru wilangan lan guru lagu yaiku :

Guru Gatra : 7

Guru wilangan : 12, 7, 6, 7, 8, 5, 7

Guru lagu : a, i, a, a, i, a, i.

Tembang macapat durma ana ing Serat Wulangreh ana 12 pada, tuladhane pada 1 lan pada 2 kaya ing ngisor iki :

Pada 1

Dipunsami ambanting sariranira,

cegah dhahar lan guling,

darapon sudaa,

nepsu kang ngambra-ambra,

rerema ing tyasireki,

dadi sabarang,

karsanira lestari

Sabtu, 30 Januari 2021

GEGURITAN GARA-GARA CORONA


Gara-gara corona

Sekolahe diliburna

Gara-gara corona

Sekolahe pindah nang omah


Ora krasa wis setahun suwene
Ora ngerti tekan kapan kaya mangkene

Aku wis bosen nang omah wae
Aku wis kangen bapak ibu guru sakabehane

Ayo padha disiplin 3M
Nganggo masker aja nganthi klalen


(Geguritan menika puisi berbahasa Jawa. Silahkan boleh dicopy ini geguritan karya sendiri, asal mencantumkan sumber dan nama pengarangnya)