SESEREPAN BAB BASA

BASA NGOKO LUGU

Digunakake antarane bocah karo bocah utawa marang sapepadhane, wong tuwa marang bocah utawa wong enom  lan wong sing wis raket srawung. Tetembungan sing digunakake kabeh tembung ngoko.

BASA NGOKO ALUS

Digunakake wong sing padha tuwane nanging isih padha ngajeni antarane siji lan sijine, umpane guru karo guru, wong tuwa karo wong tuwa,wong luwih enom marang wong luwih tuwa nanging ora pati ngurmati, wong tuwa marang sing luwih enom nanging isih ngajeni. Tetembungan sing digunakake tembung-tembung ngoko kecampuran tembung krama/krama inggil. Tembung-tembung ngoko kanggo awake dhewe, dene tembung-tembung kriyane (kata kerjane), kanggo wong sing diajak omong utawa sing dirembug, nggunakake tetembungan krama/krama inggil.

BASA KRAMA LUGU

Biasane digunakake dening wong sing nembe kenal, utawa ing antarane wong-wong sing durung raket banget. Surasane ngajeni sing diajak guneman sanajan saka wong sing luwih tuwa marang wong sing luwih enom. Tetembungane nggunakake basa krama.

BASA KRAMA ALUS

Digunakake wong enom marang wong tuwa utawa sing luwih tuwa, utawa marang wong sing diajeni banget utawa pejabat sing luwih dhuwur pangkate. Cirine, kabeh tetembungane migunakake basa krama lan krama inggil dene yen mbasakake awake dhewe nggunakake tembung krama.

Tembung-tembung basa krama kanggo wong tua / sing luwih tua sing sering salah, sing bener kaya mangkene :

Kowe             : panjenengan sanes sampeyan

Tuku              : mundhut        sanes tumbas

Nggawa        : ngasta            sanes mbekta

Ndeleng        : mirsani           sanes ningali

Mangan         : dhahar           sanes maem

Ngongkon     : ndhawuhi sanes ngengken

Ngomong        : ngendika sanes matur

Tweet

LATIHAN UJIAN SEKOLAH BAHASA JAWA

 

Anoman Duta

Wancine wis parak esuk, ing wetan katon cahyane Sang Hyang Diwangkara abang sumirat ungup-ungup ing pucuking arga. Anoman puteg pikire awit durung ketemu kang den upadi. Nuli mulat ana wewangunan gedhong kang asrine ngleluwihi, miwah petamanan kang endahe kepati-pati. Anoman mlumpat ing wit nagasari, nalika nyawang mengisor, ing kono katon wanodya ayu kang sarirane kuru aking, ngalosot ing lemah. Gelungane lukar nora  dirawati, gimbal campur kisma.. Lamat-lamat kapiyarsa  pisambating karuna kang banget ngeres-eresi ati.

Lah punika ingkang winastan Taman Argasoka. Ing kono dununge Sang Putri Mantili, ya Rekyan Sinta disingidake dening Prabu Dasamuka. Wus meh sawarsa Sang Dewi ditrungku  aneng Taman Argasoka, tinengganan dening wanodya pulunane Dasamuka, putrane Gunawan Wibisana, kang sesilih Niken Trijatha. Rekyan Sinta sadina-dina tansah karuna ngangen-angen marang rawuhe Sri Ramawijaya, dene Trijatha tansah ngupaya nglelipur penggalihe Sang Dewi.

     “ Nini Trijatha, kaya ngene rasane nalangsane uripku, sewu papa sewu lara dadi sawiji. Aluwung tumekaning pati kalamun ora ketemu kalawan garwaku Pangeran Ramawijaya. Dhuh Nini, nalika ingsun dedunung aneng wana Dhandhaka kalawan Pangeran Ramawijaya, rasaning atiku kaya aneng swarga. Nanging ing samengko sanadyan dedunung aneng Taman Argasoka kang kaluwih-luwih endahe, rasane kaya ing pasiksan. Tujune ana sira Nini, kang tansah bisa nglelipur atiku kang rontang-ranting.”

 1.        Piweling sing bisa kajupuk saka paraga Dewi Sinta lan Niken Trijatha ing pethikan wacan  dhuwur yaiku ....

A.    Yen weruh wong sing lagi susah, kudu gelem nglelipur.

B.     Seneng menawa weruh wong nandang susah.

C.     Ora susah gelem ngurusi rekasane wong liya.

D. Urip ing alam dunya iku kudu kanggo seneng-seneng.

2. Guru wilangan lan guru lagunipun gatra kaping 5 tembang pangkur inggih punika….

A. 10 a

B. 11 a

C. 12 u

D. 13 u

...........................................................................................................................

Para rawuh ingkang luhur ing budi, Kamardikan Indonesia menika rahmat saking Gusti Ingkang Maha Mirah. Kejawi menika kamardikan ugi dados hakipun bangsa sedaya. Bab menika kacetha ing pambukaning UUD 1945, bilih sajatosipun kamardikan menika dados hakipun sedaya bangsa, mila penjajahan ing salumahing bumi kedah dipunsirnakaken, amargi boten jumbuh kaliyan perikemanusiaan lan perikeadilan. Mila kita wajib muji syukur kanthi cara nindakaken pembangunan tumuju masyarakat adil makmur ingkang adhedhasar pancasila, kados ingkang dipunidham-idhamaken bangsa Indonesia.

 3.    Perangan sesorah ing dhuwur iku klebu perangan ....

A. purwaka basa

B. surasa basa

C. wasana basa

D. pambukaning basa

UNTUK LEBIH LENGKAPNYA BISA DIDOWNLOAD DI LINK BERIKUT INI

Download Latihan US Bahasa Jawa

Tweet

Legenda ”Rara Jonggrang” ( Candi Sewu )

Candi Sewu yang berada di sebelah utara Candi Prambanan

Kacarita prabu Damarmaya dalah ingkang garwa Dewi Candrawati,ratu wicaksana berbudi bawaleksana. Para kawulane tansah sumuyud, sumanggem lan samadya samubarang karya.

Nuju ing dina pasewakan pepak nayakaning praja, ketekan tamu tanpa kanyana.

Kaget sang prabu mulat tamune, ing batin ngunandika : sapa baya tamu iki. Nitik sandhang penganggone dudu kawula lumprah, nanging nudhuhke wewatekane kang kasar ngongasake kasudibyane.

“ He, Kisanak, sapa baya aranmu, saka ngendi, lan ngemu karep apa dene teka ing paseban,” mangkono ngendikane Sang Prabu bareng wis satata lungguh.

“Jenengku Prabu Gupala saka negara Wanasegara. Tekaku ing Pengging kene ngemu karep nedya ngudan-udan sore marang Dyah Ayu Dewi Candrawati.”

Dheg! Dhadhane Prabu Damarmaya rasane kaya kebledhosan bom sewu, nganti sawetara ora kewetu ngendikane.

“Piye Sang Prabu? Candrawati dadi garwaku. Dadi prameswari ing Wanasegara, sugih bandha-bandhu dhasar sekti ora tedhas pluru, “sambunge Prabu Gupala ora sabar karo lakak-lakak.

“Hem...Prabu Gupala, ngertia yen Dewi Candrawati iku garwaku, malah saiki wis nggarbini.”

“Ah! Kapan olehe dadi nganten aku ora nekseni lan ora ngesahake. Mula senajan wis meteng, aku tetep gelem nampa wong ayu kuwi. Dene yen ora entuk, arep dakgawe karang abang. Pengging dakbyuki bathang sayuta.”

Sang Prabu Damarmaya entek kesabarane menyat ngendika semu duka.

“We, lha dudu karepe dhewe iki. Prabu Gupala pranyata murang tata. Bebasan sadumuk bathuk senyari bumi takbelani tekaning pati. Prabu Gupala aja ngatonake lanang dhewe. Entenana blabar kawat, yen pancen nantang pati.”

Tweet

LEGENDA GUNUNG TIDAR

 

Gunung Tidar yang berlokasi di tengah-tengah Kota Magelang (Sumber Kumparan)

Kutha Magelang, Jawa Tengah kondhang dadi kutha tentara amarga ana Akademi Militer ing kutha iku. Kutha iku duwe gunung sing ora pati gedhe, jenenge gunung Tidar. Gunung Tidar dipercaya dadi pakune pulo Jawa. Piye asal usule wong padha ngarani gunung iku gunung Tidar?

Biyen ing tanah Jawa isih ngadeg kraton Mataram ing wilayah Ngayogyakarta. Raja kang sepisan aran Kanjeng Panembahan Senopati ing Alaga kang ing wektu timur asmane Danang Sutowijaya. Ora suwe sawise kraton Mataram ngadeg, ing wilayah lor kulon wewengkon Mataram iku ana daredah utawa ontran-ontran.

Ontran-ontran kang dumadi ing wilayah iku ora liya perangane prajurit lan punggawa Mataram mungsuh rerusuh sing dipimpin Pendhekar Alap Alap. Pendhekar siji iki pancen sekti pilih tandhing mula akeh prajurit lan senopati agul-agule praja kaprejaya nganti tumeka pati gugur ing paprangan.

Kanjeng Panembahan Senopati terus nimbali para pinisepuh, para senopati, lan para sujana kang ngerti carane nyirnakake rerusuh iku mau.

Tweet

PERANGANE SESORAH

Sesorah (pidato) yaiku micara/matur/nglairake gagasan sarana lisan ing sangarepe wong akeh kanthi ancas tinamtu. Artinya : Pidato adalah bebicara secara lisan di depan orang banyak untuk maksud tertentu.

Struktur Perangane Sesorah

A.         Pambuka

1.  Salam Pambuka

Isine ngucapake salam marang para rawuh/tamu, minangka tandha sapa aruh lan pakurmatan. Kawiwitan tembung nuwun utawa salam liyane.

2.  Atur Pamuji

Isine muji syukur lan panuwun marang Gusti kang Maha Agung supaya adicara kang ditindakake bisa lancar, ora ana alangan saka wiwitan nganti rampung.

3.      Atur Pakurmatan/Sesebutan

Isine bab marang sapa sesorah kawedharake, umume pakurmatan marang para ingkang rawuh, biasane wiwit saka sing paling dhuwur kalungguhane.

Tweet